การ ฉีดโบท็อก เป็นหัตถการยอดนิยมที่ช่วยลดเลือนริ้วรอยและปรับรูปหน้า รวมไปถึงการลิฟติ้งยกกระชับ ให้ผิวดูอ่อนเยาว์อย่างเป็นธรรมชาติ แต่หลายคนอาจยังไม่เข้าใจว่าสาร Botulinum Toxin คืออะไร? ทำงานอย่างไร? และสามารถนำไปใช้แก้ปัญหาด้านใดได้บ้าง บทความนี้เราจะพาไปรู้จักการฉีดโบท็อก ตั้งแต่หลักการทำงาน ตำแหน่งที่นิยมฉีด ไปจนถึงข้อควรรู้ก่อนตัดสินใจ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ปลอดภัยและเหมาะกับแต่ละบุคคล

ฉีดโบท็อก คืออะไร?

โบท็อก เป็นชื่อทางการค้าของสารโบทูลินัมท็อกซินเอ (Botulinum Toxin A) ซึ่งสกัดมาจากแบคทีเรีย คลอสทริเดียมโบทูลินัม (Clostridium Botulinum) ที่สร้างสารพิษชื่อ โบทูลินัมท็อกซิน (Botulinum Toxin)

จริงๆ แล้วสารโบทูลินัมมี 7 ชนิด คือ โบทูลินัมชนิดเอ-จี (Botulinum Type A-G) แต่ชนิดที่มีคุณสมบัติดีและใช้ในทางการแพทย์มี 2 ชนิด คือ โบทูลินัมชนิดเอ (Botulinum Type A) ใช้ในทางความงาม และโบทูลินัมชนิดบี (Botulinum Type B) ใช้ในการรักษาผู้ป่วยโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง

หลักการทำงานของโบท็อก (สารลดเลือนริ้วรอย)

สารโบทูลินัมท็อกซินมีฤทธิ์ยับยั้งเซลล์ประสาทไม่ให้ผลิตสารอะซีติลโคลีน (Acetylcholine) ซึ่งเป็นสารที่สั่งให้กล้ามเนื้อยืดและหดตัว ส่งผลให้ “กล้ามเนื้อคลายตัวชั่วคราว” โดยเมื่อนำสารสารโบทูลินัมท็อกซินมาสกัดให้บริสุทธิ์ สามารถนำไปใช้รักษาทางการแพทย์และเพื่อความงามได้

ตัวยาโบท็อกออกฤทธิ์อย่างไร?

ตัวยาโบท็อก (Botulinum Toxin) จะออกฤทธิ์ตามลำดับดังนี้

1. จับกับปลายประสาท
   โบท็อกจะเข้าไปจับกับปลายประสาทที่เชื่อมต่อกับกล้ามเนื้อบริเวณที่ฉีด
2. ยับยั้งสารสื่อประสาท
   ตัวยาจะยับยั้งการหลั่งสารสื่อประสาทที่ชื่อว่า อะซีทิลโคลีน (Acetylcholine) ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นการหดตัวของกล้ามเนื้อ
3. กล้ามเนื้อเกิดการคลายตัว
   เมื่อสารสื่อประสาทถูกยับยั้ง กล้ามเนื้อบริเวณที่ฉีดจะคลายตัวและทำงานลดลงชั่วคราว
4. เห็นผลลัพธ์หลังการรักษา

ผิวบริเวณที่ฉีดดูตึงขึ้น ริ้วรอยจางลง เช่น รอยตีนกา รอยขมวดคิ้ว รอยย่นหน้าผาก รวมถึงช่วยลดขนาดกล้ามเนื้อที่มีขนาดใหญ่หรือแข็งแรง เช่น กล้ามเนื้อกราม ทำให้ใบหน้าดูนิ่มและเรียวขึ้น

 

ฉีดโบท็อก มีข้อดีอย่างไร?

• ช่วยลดเลือนริ้วรอยและร่องลึกให้ดูตื้นขึ้น พร้อมชะลอการเกิดริ้วรอยใหม่
• ช่วยให้ใบหน้าดูกระชับ เรียบตึง และดูอ่อนเยาว์ขึ้น
• ช่วยลดขนาดกล้ามเนื้อบริเวณกราม ทำให้รูปหน้าดูเรียวขึ้น
• สามารถฉีดเพื่อลดขนาดกล้ามเนื้อในบริเวณที่ต้องการได้ เช่น น่อง ปีกจมูก และกราม
• นอกจากด้านความงาม ยังสามารถใช้ในการรักษาทางการแพทย์ได้ เช่น โรคตาเหล่ และอาการปวดจากกลุ่มออฟฟิศซินโดรม

👉 อ่านเพิ่มเติม : Barbietox โปรแกรมแก้ปวดคอ บ่า ไหล่ และออฟฟิศซินโดรม

ตำแหน่งและบริเวณที่นิยม ฉีดโบท็อก

จุดฉีดโบท็อกบริเวณใบหน้า

• ฉีดโบริ้วรอย ช่วยให้ผิวตึงกระชับ เรียบเนียน
• โบท็อกระหว่างคิ้ว แก้ปัญหารอยย่นระหว่างคิ้ว
• โบท็อกหน้าผาก ลดรอยย่นบนหน้าผาก
• โบท็อกตีนกา ลดริ้วรอยตีนกาและรอยย่นบริเวณหางตา
• โบท็อกยกหางตา แก้ปัญหาหนังตาตก หางตาตก
• โบท็อกคิ้ว ช่วยยกคิ้วและปรับโหงวเฮ้ง
• โบท็อกกราม กระชับกรอบหน้า ปรับรูปหน้าให้ดูเรียวขึ้น
• โบท็อกลิฟต์หน้า ช่วยยกกระชับกรอบหน้าให้ดูเรียวและคมชัด
• โบท็อกลดโหนกแก้มสูง ช่วยลดขนาดโหนกแก้มที่ดูใหญ่
• โบท็อกปีกจมูก ลดปีกจมูกบาน และช่วยให้รูจมูกดูแคบลง
• โบท็อกยกมุมปาก แก้ปัญหาปากคว่ำและมุมปากตก
• โบท็อกยิ้มเห็นเหงือก ลดการยกขึ้นของริมฝีปากบนขณะยิ้ม

จุดฉีดโบท็อกบริเวณแขน ขา และลำตัว

• โบท็อกน่อง ลดขนาดกล้ามเนื้อน่อง ทำให้ขาดูเรียวสวย
• โบท็อกแขน ลดขนาดต้นแขน ให้แขนดูเรียวขึ้น

จุดฉีดโบท็อกเพื่อแก้อาการต่าง ๆ

• โบท็อกลดเหงื่อ ลดเหงื่อบริเวณรักแร้ ฝ่ามือ และฝ่าเท้า
• โบท็อกรักแร้ ลดเหงื่อใต้วงแขน และช่วยลดกลิ่นกาย
• โบท็อกคอ บ่า ไหล่ ลดอาการปวดตึงและปวดเมื่อยเรื้อรัง
• โบท็อกออฟฟิศซินโดรม ช่วยบรรเทาอาการปวดเมื่อย โดยเฉพาะบริเวณคอ บ่า ไหล่
• โบท็อกไมเกรน ใช้ในการรักษาอาการปวดศีรษะเรื้อรัง
• โบท็อกตากระตุก ช่วยแก้อาการตากระตุก

ฉีดโบท็อก แต่ละตำแหน่ง ใช้กี่ยูนิต?

ปริมาณยูนิตที่ใช้ในการฉีดโบท็อกจะแตกต่างกันไปในแต่ละตำแหน่ง และขึ้นอยู่กับโครงสร้างกล้ามเนื้อของแต่ละบุคคล โดยทั่วไปมีปริมาณดังนี้

• โบท็อกหน้าผาก ประมาณ 30 ยูนิต
• โบท็อกระหว่างคิ้ว ประมาณ 25 ยูนิต
• โบท็อกตีนกา / หางตา ประมาณ 25 ยูนิต
• โบท็อกปีกจมูก ประมาณ 25 ยูนิต
• โบท็อกลิฟต์กรอบหน้า ประมาณ 30–50 ยูนิต
• โบท็อกลดกราม ประมาณ 50–100 ยูนิต
• โบท็อกรักแร้ ประมาณ 50–100 ยูนิต
• โบท็อกลดกล้ามแขน ประมาณ 200 ยูนิต
• โบท็อกน่อง ประมาณ 200 ยูนิต

ข้อจำกัดของการฉีดโบท็อก

การฉีดโบท็อกไม่ใช่หัตถการที่ให้ผลลัพธ์ถาวร เมื่อเวลาผ่านไปประมาณ 6 เดือน ฤทธิ์ของโบท็อกจะค่อย ๆ หมดลง ส่งผลให้กล้ามเนื้อและริ้วรอยบริเวณที่ได้รับการรักษากลับมาทำงานตามปกติอีกครั้ง เนื่องจากตัวยาไม่สามารถยับยั้งการทำงานของกล้ามเนื้อได้อย่างถาวร

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นจากการฉีดโบท็อก

• อาจมีอาการบวม แดง ช้ำ หรือเขียวเล็กน้อยบริเวณที่ฉีด ซึ่งจะค่อย ๆ จางหายไปเองตามธรรมชาติ
• อาจพบรอยนูนเล็ก ๆ จากการฉีด โดยทั่วไปจะยุบหายภายใน 1–2 ชั่วโมง
• บางรายอาจมีอาการปวดศีรษะ หรือปวดบริเวณที่ฉีดเล็กน้อย ซึ่งมักหายไปได้เอง
• อาจรู้สึกหน้าแข็งตึง หรือยิ้มได้ไม่สุด ซึ่งมักเกิดจากการใช้โบท็อกในปริมาณที่มากเกินไป
• อาจทำให้ผิวบริเวณที่ฉีดแห้งขึ้น ควรทาผลิตภัณฑ์บำรุงผิวอย่างสม่ำเสมอ

หากฉีดโบท็อกแล้วไม่เห็นผล อาจเกิดจากภาวะดื้อโบท็อก ควรงดการฉีดซ้ำและปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำ โดยแนวทางการรักษาและผลลัพธ์จะแตกต่างกันในแต่ละบุคคล

เปรียบเทียบ รีวิวฉีดโบท็อก ก่อน-หลังทำ ต่างกันอย่างไร ?

ฉีดโบท็อกอันตรายไหม? อยากฉีดโบท็อกอย่างปลอดภัยต้องรู้อะไรบ้าง?

การฉีดโบท็อกสามารถทำได้อย่างปลอดภัย หากเลือกใช้ โบท็อกของแท้ที่ได้มาตรฐาน ฉีดในปริมาณที่เหมาะสม และทำโดยแพทย์ที่มีประสบการณ์ การฉีดอย่างถูกวิธีจะช่วยให้เห็นผลลัพธ์ที่เป็นธรรมชาติและลดความเสี่ยง ก่อนตัดสินใจฉีดโบท็อก แพทย์แนะนำให้คนไข้ตรวจสอบให้แน่ใจว่าเป็นโบท็อกแท้ ผู้เข้ารับบริการสามารถตรวจสอบได้ด้วยตัวเองเบื้องต้น เพื่อให้มั่นใจว่าตัวยาที่ใช้มีคุณภาพ ปลอดภัย และผ่านการรับรองจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)

หากใช้โบท็อกปลอมหรือโบท็อกที่ไม่ได้มาตรฐาน นอกจากฉีดแล้วไม่เห็นผล หรือผลลัพธ์ไม่ตรงตามที่ต้องการ ยังอาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงต่าง ๆ เช่น หน้าแข็ง ดูไม่เป็นธรรมชาติ ยิ้มไม่สุด หรือรูปหน้าเปลี่ยนไปจากเดิม

👉 อ่านเพิ่มเติม : โปรแกรม อาร์จีบี (Argibe) Toxin ลดเลือนริ้วรอย ลดอาการดื้อโบ

อันตรายจากโบท็อกปลอม

การฉีดโบท็อกปลอมหรือโบท็อกที่ไม่ได้มาตรฐาน อาจก่อให้เกิดอันตรายและผลข้างเคียง เช่น

• ฉีดแล้วไม่เห็นผล หรือหมดฤทธิ์เร็ว
• กรามไม่ลด หน้าไม่ตึงกระชับ
• ตัวยากระจายไปโดนกล้ามเนื้อมัดอื่น
• หนังตาตก ปากเบี้ยว ใบหน้าผิดรูป
• เสี่ยงต่อการแพ้ การติดเชื้อ หรือการอักเสบรุนแรง
• เสี่ยงต่อการเกิดภาวะดื้อโบท็อก

ในบางกรณี ผู้ที่เลือกฉีดโบท็อกในราคาถูกเกินจริง หรือฉีดกับหมอกระเป๋า มักไม่ได้รับการฉีดด้วยเทคนิคที่ถูกต้อง รวมถึงตัวยาอาจไม่ได้รับการเก็บรักษาตามมาตรฐาน ทำให้คุณภาพของโบท็อกเสื่อมสภาพ ส่งผลให้ฉีดแล้วไม่เห็นผล หรือในกรณีรุนแรงอาจทำให้หน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว หรือหนังตาตกได้

👉 อ่านเพิ่มเติม : ดื้อโบท็อก คืออะไร เกิดจากสาเหตุอะไร มีวิธีแก้ไขและป้องกันอย่างไร?

ทำไมฉีดโบ (Toxin) สารลดเลือนริ้วรอย แล้วจึงไม่เห็นผลทันที

เซลล์ผิวหนังของเรามีกระเปาะเก็บสารสื่อประสาทอยู่ แม้ฉีดสารลดเลือนริ้วจะเริ่มทำงานด้วยการบล็อกสารสื่อประสาททันที แต่ก็ต้องรอให้สารสื่อประสาทชุดเก่าหมดไปเสียก่อน โดยทั่วไปจะใช้เวลาประมาณ 1-2 สัปดาห์จึงจะเริ่มเห็นผลของโบ

โบท็อกแต่ละยี่ห้อ แตกต่างกันอย่างไร?

โบท็อก Allergan (อเมริกา)

• จุดเด่น: การกระจายตัวแคบ ออกฤทธิ์แม่นยำและตรงจุด
• ระยะเวลาผลลัพธ์: ประมาณ 5–6 เดือน

โบท็อก Xeomin (โบเยอรมัน)

• จุดเด่น: กระจายตัวดี เหมาะสำหรับผู้ที่มีภาวะดื้อโบท็อก
• ระยะเวลาผลลัพธ์: ประมาณ 4–6 เดือน

โบท็อก Dysport (อังกฤษ)

• จุดเด่น: ออกฤทธิ์เร็ว และกระจายตัวเป็นวงกว้าง
• ระยะเวลาผลลัพธ์: ประมาณ 4–6 เดือน

โบท็อก Inbo (เกาหลี)

• จุดเด่น: ออกฤทธิ์ไว เห็นผลเร็ว ราคาย่อมเยา และเป็น สารออกฤทธิ์บริสุทธิ์มากกว่า 99.99%
• ระยะเวลาผลลัพธ์: ประมาณ 4–6 เดือน

โบท็อก Aestox (เกาหลี)

• จุดเด่น: ออกฤทธิ์ไว เห็นผลเร็ว แต่อยู่ได้น้อยกว่า Allergan และราคาย่อมเยา
• ระยะเวลาผลลัพธ์: ประมาณ 4–6 เดือน

โดยทั่วไปแล้ว โบท็อกแต่ละยี่ห้อจะมีระยะเวลาการออกฤทธิ์และผลลัพธ์ที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของตัวยา กรรมวิธีการทำให้บริสุทธิ์ ชนิดของ Protein Complex และขนาดของ Molecule Complex ซึ่งปัจจัยที่ส่งผลต่อความแตกต่างของโบท็อกมากที่สุด คือ ขนาดของ Molecule Complex นั่นเอง

วิธีปฏิบัติตัวก่อน ฉีดโบท็อก

• งดสูบบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างน้อย 24 ชั่วโมงก่อนการรักษา เนื่องจากแอลกอฮอล์ทำให้เลือดไหลเวียนมากขึ้น อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดรอยช้ำ
• งดใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เช่น Ibuprofen, Naproxen รวมถึงวิตามินอี น้ำมันปลา และใบแปะก๊วย อย่างน้อย 1 สัปดาห์ก่อนฉีด เพื่อลดการเกิดรอยฟกช้ำ
• งดสครับหน้า และงดใช้ผลิตภัณฑ์หรือยาที่ช่วยผลัดเซลล์ผิว เช่น กลุ่มกรดวิตามิน A, AHA และเรตินอล ก่อนฉีดโบท็อกประมาณ 1–2 วัน
• หากเคยทำหัตถการเลเซอร์ การฉีดสารเติมเต็ม (ฟิลเลอร์) หรือการผ่าตัดมาก่อน ควรแจ้งแพทย์ก่อนเข้ารับการรักษา
• ผู้ที่มีโรคประจำตัว หรือมีประวัติแพ้ยา แพ้อาหาร ควรแจ้งแพทย์ให้ทราบก่อนทุกครั้ง

วิธีปฏิบัติตัวหลัง ฉีดโบท็อก

• งดนวด กด หรือคลึงบริเวณที่ฉีด อย่างน้อย 6–8 ชั่วโมงหลังการรักษา
• งดสูบบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ประมาณ 1–2 สัปดาห์
• หลีกเลี่ยงการนอนราบเป็นเวลา 3–4 ชั่วโมงหลังฉีด
• งดการทำหัตถการเลเซอร์ ทรีทเมนต์ ซาวน่า หรือกิจกรรมที่ใช้ความร้อน เป็นเวลา 2–4 สัปดาห์
• แนะนำให้ขยับกล้ามเนื้อบริเวณที่ฉีดเบา ๆ ในช่วง 1–2 ชั่วโมงแรก เพื่อช่วยให้ตัวยากระจายตัวได้ดีขึ้น
• สามารถประคบน้ำแข็งบริเวณที่มีอาการบวม แดง หรือช้ำได้
• หลังฉีดสามารถใช้เครื่องสำอางหรือครีมบำรุงผิวได้ แต่ควรทาอย่างนุ่มนวล หลีกเลี่ยงการกดหรือถูแรง

ทำไมต้องฉีดสารลดเลือนริ้วกับด็อกเตอร์โทนี่

การฉีดลดเลือนริ้วรอย เป็นทั้งศาสตร์และศิลป์ แพทย์ที่จะฉีดให้ออกมาได้สวยเป็นธรรมชาติ ต้องรู้จักกล้ามเนื้อต่างๆ บนใบหน้า เส้นเลือด รวมถึงเส้นประสาทเป็นอย่างดี นอกจากนี้ยังต้องอาศัยประสบการณ์การฉีดสูง เพราะการฉีดลดเลือนริ้วรอยต้องอาศัย learning curve เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ดี

นายแพทย์วรพล สุขีวัฒนา แพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยบอสตัน และมหาวิทยาลัยฮาวาร์ด ประเทศสหรัฐอเมริกา ได้เดินทางไปรับการฝึกอบรมกับแพทย์ที่เก่งและเชี่ยวชาญ ทั้งในระดับโลกและเอเชียมากมาย นอกจากนี้ยังเคยดำรงตำแหน่งผู้จัดการฝ่ายการแพทย์ให้แก่บริษัท Allergen ผู้ผลิตสารโบทูลินั่มท็อกซินลดเลือนริ้วรอยและฟิลเลอร์ จากประเทศสหรัฐอเมริกา รวมไปถึงความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เป็นอย่างดี จึงทำให้มั่นใจได้ว่าจะได้รับผลการรักษาที่สามารถวางใจได้

สรุป

การฉีดโบท็อกเป็นหัตถการที่ช่วยลดเลือนริ้วรอย ปรับรูปหน้า และยกกระชับผิวให้ดูอ่อนเยาว์อย่างเป็นธรรมชาติ หากทำอย่างถูกวิธี เลือกใช้โบท็อกของแท้ที่ได้มาตรฐาน และได้รับการรักษาจากแพทย์ผู้มีความรู้และประสบการณ์ จะช่วยให้ได้ผลลัพธ์ที่สวยงาม ปลอดภัย และตรงกับความต้องการของแต่ละบุคคล อย่างไรก็ตาม การทำความเข้าใจหลักการทำงาน ข้อดี ข้อจำกัด รวมถึงการดูแลตัวเองก่อนและหลังฉีด เป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงและยืดอายุผลลัพธ์ให้คงอยู่นานยิ่งขึ้น ดังนั้นก่อนตัดสินใจฉีดโบท็อก ควรเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมและได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดในระยะยาว